Heb ik een architect nodig?

23 mei 2025

Je gaat bouwen of verbouwen! Heb je dan altijd een vergunning en een architect nodig?

blogartikel geschreven door Karin Kieden

Heb ik een architect nodig bij een verbouwing?

Ga je bouwen of verbouwen? Dan is de eerste vraag vaak: heb ik eigenlijk wel een architect nodig?

Het korte antwoord: bij bepaalde bouw- en verbouwingswerken is een architect wettelijk verplicht, bij andere werken niet. Dat hangt onder meer af van de aard van de werken, of je een omgevingsvergunning nodig hebt en of de stabiliteit of het volume van je woning verandert.

Ook wanneer een architect niet verplicht is, kan het interessant zijn om er toch één in te schakelen. Een goede architect kijkt immers niet alleen naar de vergunning, maar ook naar de indeling, het budget, de technieken, het comfort, de energieprestaties en de haalbaarheid van je plannen

Informatie over de procedures, voorwaarden, formulieren…vind je op de website van de Vlaamse overheid

De aanvraagprocedure is enkele jaren geleden gemoderniseerd, er kan heel veel online aangevraagd worden.


omgevingsvergunning

Wanneer moet je een architect inschakelen?

Heb ik een architect nodig voor een renovatie?

Dat hangt af van wat je precies wilt veranderen.

Een eenvoudige vernieuwing van bijvoorbeeld vloerafwerking of schilderwerken vraagt uiteraard geen architect. Maar zodra je structurele ingrepen doet, de draagstructuur wijzigt, het volume van de woning aanpast of een vergunning nodig hebt, kan de medewerking van een architect verplicht zijn.

Bij een totaalrenovatie is een architect in de praktijk vaak meer dan alleen een wettelijke verplichting.

Een totaalrenovatie is immers een combinatie van heel wat beslissingen: indeling, isolatie, ramen, verwarming, ventilatie, elektriciteit, sanitair, technieken, afwerking en vaak ook stedenbouwkundige aspecten. Een wijziging op één plaats kan gevolgen hebben voor verschillende andere onderdelen van je woning.

Heb ik een architect nodig voor een aanbouw?

Een aanbouw of uitbreiding van je woning is een typisch voorbeeld waarbij je vooraf goed moet nagaan welke regels van toepassing zijn.

Niet alleen de oppervlakte van de uitbreiding speelt een rol. Ook de ligging, de bestaande bebouwing, de afstand tot de perceelsgrenzen en de voorschriften die op jouw perceel gelden, kunnen bepalend zijn.

Laat daarom eerst controleren wat op jouw perceel mogelijk is voordat je een ontwerp laat uitwerken of een aannemer aanspreekt.

Heb ik een architect nodig als ik binnenmuren wil uitbreken?

Ook hier is het antwoord: dat hangt ervan af.

Een niet-dragende binnenwand verwijderen is iets helemaal anders dan een dragende muur openmaken of verwijderen. In dat laatste geval kan de stabiliteit van het gebouw in het gedrang komen en is deskundig advies noodzakelijk.

Bij oudere woningen is bovendien niet altijd meteen duidelijk welke muren een dragende functie hebben. Een plan uit de jaren 60 waarop een muur als “lichte scheidingswand” staat, is geen garantie dat de huidige situatie nog exact hetzelfde is.

Heb ik een architect nodig voor nieuwe ramen?

Het vervangen van ramen lijkt op het eerste gezicht een eenvoudige ingreep. Toch kunnen er stedenbouwkundige gevolgen zijn wanneer je bijvoorbeeld:

  • de raamopeningen groter maakt;
  • nieuwe raamopeningen creëert;
  • de gevelindeling ingrijpend verandert;
  • het uitzicht van een gebouw wijzigt;
  • in een specifieke stedenbouwkundige context werkt.

Of een architect en/of vergunning nodig is, moet dus per situatie worden bekeken.


Kan ik zelf een omgevingsvergunning aanvragen?

Voor sommige werken kan dat inderdaad.

Maar zelf een aanvraag kunnen indienen betekent nog niet automatisch dat je ook zonder architect kunt bouwen.

Een omgevingsvergunning is bovendien meer dan een formulier invullen. Een goed dossier moet het project duidelijk en correct voorstellen en rekening houden met de geldende stedenbouwkundige voorschriften.

Bij complexere projecten is het daarom verstandig om eerst de haalbaarheid te onderzoeken en pas daarna tijd en geld te investeren in een volledig dossier.

Waarom zou ik een architect inschakelen als het niet verplicht is?

Omdat een architect meer doet dan plannen tekenen.

Een goede architect kan bijvoorbeeld helpen om:

  • je wensen te vertalen naar een haalbaar ontwerp;
  • verschillende indelingsmogelijkheden te vergelijken;
  • problemen met de bestaande woning vroegtijdig te ontdekken;
  • de energieprestaties en technieken mee te nemen in het ontwerp;
  • een realistisch budget op te stellen;
  • de juiste keuzes te maken tussen renoveren, uitbreiden of slopen en herbouwen;
  • aannemers en offertes beter te kunnen vergelijken;
  • de uitvoering van de werken op te volgen.

Het grootste voordeel is vaak dat je beslissingen neemt vóór de werken beginnen. Een fout in een plan kun je nog relatief eenvoudig aanpassen. Een fout die al gebouwd is, is meestal een stuk duurder.

Wat als ik geen architect inschakel terwijl dat verplicht is?

Als voor jouw werken wettelijk een architect vereist is en je toch zonder architect bouwt, kan dat juridische gevolgen hebben.

Bovendien mis je dan ook de verplichte architecturale controle tijdens de uitvoering van de werken.

Dat is een risico dat je beter niet neemt: wat je denkt te besparen door het ereloon niet te moeten betalen, kan je soms in veelvoud uitgeven aan het achteraf rechtzetten van verkeerd uitgevoerde werken.

Hoe weet ik of ik voor mijn project een architect nodig heb?

De beste manier is om je concrete plannen te bekijken.

Bij K2 Architecten starten we daarom niet met een standaardantwoord, maar met de vraag:

Wat wil je precies veranderen aan je woning en wat wil je ermee bereiken?

Op basis daarvan kunnen we samen bekijken:

  1. welke werken je wilt uitvoeren;
  2. welke stedenbouwkundige regels van toepassing zijn;
  3. of een omgevingsvergunning nodig is;
  4. of de medewerking van een architect verplicht is;
  5. en vooral: hoe je het project technisch en financieel het beste aanpakt.

Twijfel je of je een architect nodig hebt?

Vertel ons wat je met je woning wilt doen. We bekijken samen wat mogelijk is en welke begeleiding voor jouw project zinvol is


Vragen? Contacteer ons 

We kijken samen of je een architect moet of wil inschakelen.

Neem contact op

(Ver)Bouwen is duur… Hoe bouwen binnen budget?

Leer hoe je kosten beheerst en toch jouw droomhuis realiseert in ons blog! Ontdek slimme tips voor budgetvriendelijk (ver)bouwen. #BudgetBouwen #Droomhuis

Lees meer

Onze deelname aan de virtuele editie van de openhuizendag “Mijn Thuis op Maat -2020”

Verbouwing van fermette naar villa van de toekomst

Lees meer

Waarom een "total-make over"-verbouwing het overwegen waard is

Sommige woningen lijken een verbouwing niet waard. Donker, zonder contact naar de tuin, slecht geïsoleerd,... Wat valt daar nog van te maken?

Lees meer
keyboard_arrow_up